Nhắc đến Wolfgang Amadeus Mozart, cả thế giới đều cúi đầu thán phục trước một "thần đồng" âm nhạc, người đã soạn ra những bản giao hưởng bất hủ từ khi mới lên 5 tuổi. Thế nhưng, đằng sau ánh hào quang rực rỡ ấy là hình ảnh một cậu bé, và sau này là một người đàn ông, vật lộn với những rào cản giao tiếp xã hội, những cử động rập khuôn kỳ lạ và sự nhạy cảm tột độ với âm thanh.

Ngày nay, qua việc phân tích các bức thư và tài liệu lịch sử, nhiều chuyên gia tâm thần học hàng đầu thế giới tin rằng: Mozart là một trong những vĩ nhân điển hình mang hội chứng Tourette và Rối loạn phổ tự kỷ (Asperger). Bài viết này sẽ đưa ba mẹ bước vào thế giới nội tâm của Mozart, để thấy rằng sự nhạy cảm và những "tật" kỳ lạ của con bạn hoàn toàn có thể là dấu hiệu của một bộ não đang tiếp nhận thế giới theo cách tinh tế nhất.

* Cùng theo dõi: Chuỗi bài viết về chủ đề Nhân vật tự kỷ nổi tiếng

3 Dấu Hiệu Tự Kỷ Điển Hình Giúp Mozart Trở Thành Huyền Thoại

Nhiều biểu hiện của Mozart lúc sinh thời từng bị coi là "lập dị", nhưng dưới góc nhìn của khoa học thần kinh hiện đại, đó chính là những mảnh ghép hoàn hảo của phổ tự kỷ.

1. Quá tải thính giác (Auditory Sensory Overload)

Hầu hết trẻ tự kỷ đều gặp vấn đề về rối loạn xử lý cảm giác. Với Mozart, thính giác của ông nhạy bén đến mức cực đoan.

  • Biểu hiện lịch sử: Các ghi chép kể lại rằng khi còn nhỏ, tiếng kèn trumpet lớn có thể khiến Mozart đau đớn về mặt thể xác. Cậu bé sẽ nhăn nhó, bịt chặt hai tai, thậm chí khóc thét và hoảng loạn (meltdown) khi nghe thấy những âm thanh chói tai hoặc không có quy luật.

  • Góc nhìn khoa học: Chính sự nhạy cảm quá mức này đã giúp não bộ Mozart phân biệt được những cao độ, âm sắc tinh tế nhất mà người thường không thể nghe thấy, từ đó tạo ra những bản hòa âm hoàn hảo không tì vết.

2. Hành vi lặp đi lặp lại và nhại âm thanh (Echolalia)

  • Biểu hiện lịch sử: Mozart thường xuyên có những cử động cơ thể vô thức và lặp đi lặp lại. Ông hay vẫy bàn tay, nhăn mặt, gõ các ngón tay liên tục lên những bề mặt cứng giống như đang chơi một phím đàn vô hình. Đặc biệt, ông có sở thích nhại lại âm thanh hoặc câu nói của người khác (Echolalia) - một dấu hiệu cực kỳ phổ biến ở trẻ chậm nói và trẻ tự kỷ.

  • Góc nhìn khoa học: Đây là cơ chế "tự xoa dịu" (stimming) giúp não bộ của người tự kỷ giảm bớt sự căng thẳng và điều hòa lại hệ thần kinh khi bị quá tải bởi môi trường xung quanh.

3. Trí nhớ siêu phàm và sự "Cuồng tín" với âm nhạc

Giống như đặc tính "siêu tập trung" của Newton, Mozart sở hữu một sự chú ý thu hẹp và ám ảnh tuyệt đối với cấu trúc âm nhạc. Ông có thể nghe một bản hợp xướng phức tạp dài hàng chục phút tại nhà thờ Sistine (nơi cấm sao chép bản nhạc) và về nhà viết lại chính xác từng nốt nhạc từ trong trí nhớ chỉ sau một lần nghe. Đổi lại cho trí tuệ âm nhạc này, ông lại cư xử như một đứa trẻ trong các mối quan hệ xã hội, thường có những lời nói bốc đồng, thiếu tế nhị và không hiểu các quy tắc giao tiếp ngầm.

3 Thông Điệp Xoa Dịu Dành Cho Ba Mẹ

Đọc về cuộc đời Mozart, ba mẹ có con có nhu cầu đặc biệt sẽ tìm thấy sự đồng cảm và những định hướng vô cùng thiết thực:

1. Thấu hiểu nỗi đau giác quan của con Khi con khóc thét ở siêu thị hay bịt tai nhăn nhó vì tiếng máy sấy tóc, đó không phải là con đang "ăn vạ". Hệ thần kinh của con thực sự đang bị tấn công và đau đớn giống như cảm giác đau vật lý. Thay vì quát mắng hay ép con phải chịu đựng, ba mẹ hãy trang bị cho con tai nghe chống ồn và dần dần giúp con giải mẫn cảm (OT).

2. Đừng cấm đoán hành vi tự xoa dịu (Stimming) của trẻ Nhiều ba mẹ cảm thấy xấu hổ khi thấy con vẫy tay, kiễng chân hay lẩm bẩm một mình nơi công cộng và cố gắng cấm đoán. Hãy nhớ rằng, Mozart cũng vẫy tay và gõ ngón tay liên tục. Miễn là hành vi đó không gây nguy hiểm cho trẻ và người xung quanh, hãy cho phép con được làm vậy để con tìm lại sự bình tĩnh.

3. Nghệ thuật là ngôn ngữ cứu rỗi tâm hồn Với những bộ não gặp khó khăn trong việc dùng lời nói để diễn đạt cảm xúc, âm nhạc, hội họa hay nhịp điệu chính là chiếc cầu nối tuyệt vời nhất. Việc cho trẻ tự kỷ tiếp xúc sớm với âm nhạc có thể giúp con sắp xếp lại trật tự não bộ, giảm lo âu và tăng cường khả năng tập trung.

Lời kết: Mỗi đứa trẻ tự kỷ là một bản nhạc chưa được viết xong. Có những nốt nhạc trầm buồn, có những đoạn hợp âm lộn xộn, nhưng nếu ba mẹ kiên nhẫn làm một người nhạc trưởng thấu cảm, con nhất định sẽ cất lên được khúc ca rực rỡ nhất của cuộc đời mình.