Nếu từng theo dõi series phim truyền hình bom tấn Prison Break (Vượt Ngục), chắc hẳn bạn không thể quên được Michael Scofield – chàng kỹ sư thiên tài với ánh mắt sâu thẳm và bộ não tính toán siêu phàm. Nam tài tử Wentworth Miller, người thủ vai Michael, đã trở thành thần tượng của hàng triệu khán giả toàn cầu.

Thế nhưng, đằng sau ánh hào quang rực rỡ của Hollywood, Wentworth Miller đã phải trải qua một cuộc chiến nội tâm thầm lặng và đầy đau đớn suốt nhiều thập kỷ. Phải đến năm 48 tuổi, anh mới tìm được câu trả lời cho những giằng xé của mình: Anh được chẩn đoán mắc chứng Rối loạn phổ tự kỷ (ASD). Lời tự bạch của anh không chỉ gây chấn động truyền thông mà còn mang đến những bài học vô giá cho các bậc làm cha mẹ.

Facebook của Wentworth Miller: https://web.facebook.com/WentworthOfficial

* Cùng theo dõi: Chuỗi bài viết về chủ đề Nhân vật tự kỷ nổi tiếng

Bản Chẩn Đoán Muộn Màng: "Một Cú Sốc, Nhưng Không Phải Là Bất Ngờ"

Vào tháng 7 năm 2021, Wentworth Miller chia sẻ trên trang Instagram cá nhân một bức tâm thư dài xác nhận mình là người tự kỷ. Anh cho biết quá trình chẩn đoán ở tuổi trưởng thành là một hành trình dài, nhiều thiếu sót và cần được cập nhật. Anh gọi kết quả này là "một cú sốc, nhưng không hề bất ngờ".

Xuyên suốt tuổi thơ và những năm tháng hoạt động trong ngành giải trí, Miller luôn cảm thấy mình "lệch nhịp" so với thế giới xung quanh. Anh thường xuyên bị ám ảnh bởi sự lo âu, trầm cảm và cảm giác không thuộc về đám đông. Vì sở hữu trí tuệ phát triển bình thường và khả năng ngôn ngữ tốt (đặc trưng của tự kỷ chức năng cao), không ai nhận ra những khó khăn vô hình mà hệ thần kinh của anh đang phải gánh chịu mỗi ngày.

Việc nhận được bản chẩn đoán ở tuổi 48 giống như việc tìm được mảnh ghép cuối cùng của bức tranh cuộc đời. Nó giúp anh thấu hiểu tại sao mình lại phản ứng với thế giới theo một cách khác biệt, từ đó ngừng tự trách bản thân vì những "khiếm khuyết" trong giao tiếp xã hội.

Nỗi Đau Khôn Tả Của Việc "Che Giấu Tự Kỷ" (Masking)

Câu chuyện của Wentworth Miller là minh chứng rõ nét nhất cho một hiện tượng tâm lý rất phổ biến ở người tự kỷ chức năng cao: Masking (Che giấu tự kỷ).

Để tồn tại và vươn lên trong một ngành công nghiệp khắc nghiệt như Hollywood, Miller đã phải liên tục "đeo mặt nạ". Anh phải học cách bắt chước các hành vi xã hội của người bình thường: ép bản thân nhìn vào mắt người khác dù rất sợ hãi, gượng cười trong các buổi tiệc tùng ồn ào, và kìm nén những hành vi tự xoa dịu (stimming) của bản thân.

Quá trình "đóng kịch" kéo dài hàng chục năm này đã vắt kiệt năng lượng thần kinh của anh, dẫn đến những đợt kiệt sức (burnout) và trầm cảm sâu sắc. Đây cũng chính là thực trạng đau lòng của rất nhiều trẻ tự kỷ khi bước vào tuổi vị thành niên: Các con trông bề ngoài có vẻ rất ổn, nhưng bên trong lại đang gồng mình chống chọi với sự quá tải giác quan để làm vui lòng xã hội.

"Tự Kỷ Chính Là Thứ Tạo Nên Con Người Tôi"

Dù phải trải qua nhiều đau đớn, nhưng cách Wentworth Miller đón nhận hội chứng của mình lại cực kỳ tích cực và truyền cảm hứng. Anh khẳng định: "Tôi không muốn thay đổi việc mình bị tự kỷ. Việc là một người tự kỷ đóng vai trò cốt lõi trong việc tạo nên tôi của ngày hôm nay, và tạo nên tất cả những gì tôi đã đạt được."

Anh tự hào về sự đa dạng thần kinh (Neurodiversity) của bản thân. Trí tuệ phân tích chi tiết, sự tập trung cao độ và góc nhìn khác biệt của một bộ não tự kỷ chính là thứ đã giúp anh xây dựng nên những vai diễn để đời.

3 Bài Học Thức Tỉnh Dành Cho Các Bậc Phụ Huynh

Từ lời tự bạch của nam tài tử, ba mẹ có thể rút ra những chiêm nghiệm sâu sắc để đồng hành cùng con tốt hơn:

1. Quan tâm đến sức khỏe tinh thần hơn là thành tích bề ngoài Con bạn có thể học giỏi, có thể đạt điểm cao, có thể cư xử ngoan ngoãn ở trường. Nhưng đừng vì thế mà bỏ qua những cảm xúc bên trong của con. Hãy thường xuyên trò chuyện để nhận biết xem con có đang phải "gồng mình" để hòa nhập hay không. Sự kiệt sức tâm lý ở trẻ tự kỷ nguy hiểm hơn rất nhiều so với điểm số thấp.

2. Đừng biến việc chẩn đoán thành một "điều cấm kỵ" Nhiều ba mẹ giấu nhẹm giấy chẩn đoán tự kỷ vì sợ con mang mặc cảm. Tuy nhiên, khi trẻ lớn lên mà luôn thấy mình khác biệt nhưng không hiểu lý do, con sẽ nghĩ rằng mình bị "lỗi" hoặc mình là một người tồi tệ. Việc giải thích cho con (bằng ngôn ngữ phù hợp) về sự khác biệt của não bộ sẽ giúp con tự thấu hiểu và biết cách tự chữa lành, giống như cách Miller đã làm ở tuổi 48.

3. Biến ngôi nhà thành "nơi tháo mặt nạ" an toàn nhất Bên ngoài cánh cửa, con đã phải đối mặt với đủ mọi quy tắc xã hội phức tạp. Vì vậy, khi về nhà, hãy để con được là chính mình. Nếu con thích vẫy tay, thích ngồi trong góc tối tĩnh lặng, hay thích nói thao thao bất tuyệt về một chủ đề lặp đi lặp lại... hãy tôn trọng và cho con không gian để giải tỏa năng lượng.

Lời kết: Tự kỷ không ngăn cản Wentworth Miller trở thành một ngôi sao toàn cầu, và nó cũng sẽ không ngăn cản con bạn đạt được những thành tựu của riêng mình. Điều quan trọng là trên hành trình đó, con được là chính con, không phải sống dưới một chiếc mặt nạ của bất kỳ ai khác.